Yuklanmoqda...
📅 Dars tarixi va o'zlashtirish
📜 Barcha Tajvid Qoidalari Kitobi
Qur'oni Karim qiroatidagi barcha asosiy tajvid qoidalari, ularning ranglari va arabcha namunalari to'plami.
1. Sokin Nun va Tanvin qoidalari (أَحْكَامُ النُّونِ السَّاكِنَةِ وَالتَّنْوِينِ)
Sokin nun (نْ) yoki tanvin (ً ٍ ٌ) dan keyin keluvchi harflarga qarab 4 ta qoidaga bo'linadi:
A) Izhor (إِظْهَار) — Sof va aniq o'qish
Sokin nun yoki tanvindan so'ng 6 ta halq (tomoq) harflari: ء , هـ , ع , ح , غ , خ kelsa, nun tovushi sof, ochiq va aniq chiqariladi.
B) Idg'om (إِدْغَام) — Qo'shib o'qish
Sokin nun yoki tanvindan so'ng ي , ر , م , ل , و , ن (يرملون) harflari kelsa, harf bir-biriga kiritiladi:
- Idg'om ma'al-g'unna (ي , ن , م , و): 2 harakat g'unna bilan qo'shiladi.
- Idg'om bila-g'unna (ل , ر): G'unnasiz, to'g'ridan-to'g'ri qo'shiladi.
C) Iqlob (إِقْلاب) — Mimga aylantirish
Sokin nun yoki tanvindan so'ng ب (ba) harfi kelsa, nun tovushi م (mim) tovushiga aylanadi va 2 harakat g'unna bilan o'qiladi.
D) Ixfo (إِخْفَاء) — Yashirib o'qish (Tilla Sariq Rangda)
Sokin nun yoki tanvindan so'ng 15 ta harf (ت ث ج د ذ ز س ش ص ض ط ظ ف ق ك) kelsa, nun tovushi tilda to'xtalmasdan, burun bo'shlig'ida yashirilib 2 harakat g'unna bilan mayin o'qiladi.
2. Qalqala qoidasi (قَلْقَلَة — Tebranish)
Ushbu 5 ta harf: ق , ط , ب , ج , د (قُطْبُ جَدٍّ) sokin bo'lganda maxrajidan silkinib, jarangdor tebranib chiqadi.
- Kichik qalqala (Sug'ro): So'z o'rtasida sokin kelsa.
- Katta qalqala (Kubro): Oyat oxirida yoki to'xtalganda sokin bo'lsa.
3. Mad qoidalari (أَحْكَامُ الْمُدُودِ — Cho'zishlar)
Mad harflari 3 ta: ا , و , ي. Ular cho'zish miqdori va sabablariga ko'ra turlanadi:
1. Mad Asliy (Tabiiy - 2 harakat / 1 alif — Firuza Ko'k): Sababsiz 2 harakat cho'ziladi.
2. Mad Muttasil va Munfasil (4-5 harakat / 2 alif — Malina Qizil): Mad harfidan keyin hamza (ء) kelsa 4-5 harakat cho'ziladi.
3. Mad Lozim (6 harakat / 3 alif — To'q Qon Qizil): Mad harfidan so'ng doimiy tashdidli yoki sokin harf kelsa: 6 harakat to'liq cho'ziladi.
4. Mad Oriz va Lin (2, 4 yoki 6 harakat): To'xtash sababli oxirgi harf sokin bo'lganda cho'ziladi.
4. G'unna va Sokin Mim qoidalari (أَحْكَامُ الْمِيمِ السَّاكِنَةِ)
Tashdidli Nun (نّ) va Tashdidli Mim (مّ) da doimo 2 harakat to'liq g'unna qilinadi. Sokin mim (مْ) dan so'ng:
- Ixfoi Shafaviy: ب harfi kelsa (labda yashirilib g'unna qilinadi).
- Idg'omi Shafaviy: م harfi kelsa (qo'shib g'unna qilinadi).
- Izhori Shafaviy: Qolgan 26 ta harfda aniq o'qiladi.
5. Hamzatul Wasl va Vaqf (To'xtash) belgilari
Hamza Wasl (ٱ): So'z boshlanganda o'qiladi, lekin oldingi so'zga ulab o'qilganda tushib qoladi (rangi kulrang qilib ko'rsatilgan).
Qur'ondagi to'xtash ishoratlari:
- (مـ) Lozim: To'xtash shart, ulab ketilsa ma'no buziladi.
- (لا) Mamnu': To'xtash taqiqlanadi (agar to'xtalsa, qaytib ulab o'qiladi).
- (ج) Joiz: To'xtash ham, ulab o'qish ham mumkin.
- (صلى) Al-Vaslu Avla: Ulab o'qish afzal.
- (قلى) Al-Vaqfu Avla: To'xtash afzal.
- (∴ ∴) Muaanaqa: Ikkisidan birida to'xtaladi, ikkalasida bir vaqtda to'xtalmaydi.